Το πλαίσιο των share deals
Η μεταβίβαση – πώληση μετοχών (share deal) αποτελεί την πλέον διαδεδομένη μορφή εταιρικής εξαγοράς και συγκαταλέγεται στις πιο συνηθισμένες, αλλά ταυτόχρονα και πιο σύνθετες συναλλαγές στο πεδίο των συγχωνεύσεων και εξαγορών (M&A). Σε αντίθεση με το asset deal, όπου αποκτώνται συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία, στο share deal ο αγοραστής αποκτά το σύνολο της εταιρικής οντότητας, μαζί με τα δικαιώματα, τις υποχρεώσεις και τους κινδύνους που αυτή ενσωματώνει.
Το share deal, αν και τεχνικά συνιστά πώληση μετοχών ή εταιρικών μεριδίων, στην πράξη –όταν μεταβιβάζεται το σύνολο αυτών– ισοδυναμεί με πώληση της ίδιας της επιχείρησης. Για τον λόγο αυτό, γίνεται δεκτό ότι εφαρμόζονται αναλογικά οι διατάξεις περί πώλησης πράγματος, ιδίως ως προς τα πραγματικά ελαττώματα της επιχείρησης. Στο πλαίσιο αυτό, το ζήτημα της ευθύνης του πωλητή αναδεικνύεται σε θέμα πρώτης γραμμής.
Ο αγοραστής εισέρχεται αυτομάτως στο σύνολο των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων της εταιρείας, γεγονός που καθιστά απολύτως κρίσιμες τόσο τις δηλώσεις και εγγυήσεις του πωλητή όσο και τη διαδικασία δέουσας επιμέλειας (due diligence) που προηγείται της συναλλαγής.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία έχει το πρόσφατο άρθρο του εταίρου του γραφείου μας, Ιωάννη Παπατριανταφύλλου, που δημοσιεύθηκε στο NB Daily της Νομικής Βιβλιοθήκης, με τίτλο: «Εξαγορά επιχείρησης (share deal): η ευθύνη του πωλητή και η γνώση του αγοραστή ως παράγοντας περιορισμού της».
Πωλητής, αγοραστής και η λεπτή ισορροπία της ευθύνης
Η ευθύνη του πωλητή σε ένα share deal θεμελιώνεται πρωτίστως στην ανακρίβεια ή πλημμελή εκπλήρωση των δηλώσεων και εγγυήσεων που παρέχει. Οι δηλώσεις αυτές αφορούν, μεταξύ άλλων, την οικονομική κατάσταση της εταιρείας, τη νομιμότητα των εταιρικών πράξεων, την ύπαρξη εκκρεμών διαφορών και τη συμμόρφωση με το εφαρμοστέο κανονιστικό πλαίσιο.
Περαιτέρω, ευθύνη μπορεί να προκύψει και από παράλειψη ουσιωδών γνωστοποιήσεων, καθώς ο πωλητής φέρει υποχρέωση ειλικρίνειας και πλήρους ενημέρωσης του αγοραστή.
Συνολικά, η ευθύνη του πωλητή συνδέεται άμεσα με:
τις συμβατικές δηλώσεις και εγγυήσεις,
το περιεχόμενο και την ποιότητα της πληροφόρησης που παρείχε,
και το επίπεδο γνώσης του αγοραστή κατά τον χρόνο σύναψης της σύμβασης.
Όπως αναδεικνύεται και στο άρθρο, η πραγματική ή τεκμαιρόμενη γνώση του αγοραστή μπορεί να αποκλείσει ή να περιορίσει αξιώσεις του κατά του πωλητή, ακόμη και όταν εκ των υστέρων ανακύπτουν ουσιώδη ζητήματα που επηρεάζουν την αξία της επιχείρησης.
Κατανομή κινδύνου και σύγχρονες ρήτρες
Η γνώση του αγοραστή επηρεάζει άμεσα την αιτιώδη συνάφεια μεταξύ παραβίασης και ζημίας. Αν ο αγοραστής γνώριζε ήδη το ελάττωμα, η δυνατότητα αποζημίωσης περιορίζεται σημαντικά, εκτός εάν έχει προβλεφθεί ρητά διαφορετικά, όπως μέσω ρητρών sandbagging.
Τα warranties, τα indemnities και τα disclosure letters αποτελούν βασικά εργαλεία κατανομής του κινδύνου. Ιδίως το disclosure letter διαδραματίζει κομβικό ρόλο, καθώς μετατρέπει τη γνώση του αγοραστή σε στοιχείο με σαφή συμβατική υπόσταση. Η αποτελεσματικότητά τους, ωστόσο, εξαρτάται από τη σαφήνεια και την ακρίβεια των γνωστοποιήσεων, καθώς γενικόλογες ή ασαφείς διατυπώσεις ενδέχεται να αποδειχθούν ανεπαρκείς.
Συμπέρασμα
Η γνώση του αγοραστή αποτελεί θεμελιώδη παράγοντα που επηρεάζει την κατανομή της ευθύνης σε συναλλαγές μεταβίβασης μετοχών. Η ισορροπία ανάμεσα στην υποχρέωση διαφάνειας του πωλητή και στην επιμέλεια που οφείλει να επιδείξει ο αγοραστής καθορίζει ποιος θα φέρει τελικά το βάρος ενός κινδύνου που εκδηλώνεται μετά το κλείσιμο της συμφωνίας.
Το άρθρο του Ιωάννη Παπατριανταφύλλου συμβάλλει ουσιαστικά στον νομικό διάλογο γύρω από τις εξαγορές επιχειρήσεων και εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο της στρατηγικής μας προσέγγισης σε εξαγορές και εταιρικές διαφορές υψηλής πολυπλοκότητας. Αποτελεί δε χρήσιμο οδηγό τόσο για νομικούς όσο και για επιχειρηματίες και επενδυτές που επιδιώκουν νομική ασφάλεια σε συναλλαγές υψηλής αξίας.
Μπορείτε να διαβάσετε ολόκληρο το άρθρο τoυ Ιωάννη Παπατριανταφύλλου στο NB Daily ΕΔΩ.
Βλ. ενδ. άλλα άρθρα του Ιωάννη Παπατριανταφύλλου:
- Η αιτιολογημένη απόρριψη των αρνητικών της κατηγορίας ισχυρισμών
- Ο δικαιούχος της έγκλησης στα περιουσιακά εγκλήματα
Κανένα σημείο της παρούσας δημοσίευσης δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως νομική συμβουλή. Η παρούσα δημοσίευση είναι αναγκαστικά γενική. Συνεπώς, πριν από οποιαδήποτε ενέργεια με βάση την παρούσα δημοσίευση, πρέπει να υπάρχει επαγγελματική νομική συμβουλή.